EİDS’de yeni dönem: 44 bini aşkın ilan denetleniyor
EİDS kapsamının genişletilmesi gündemde. 44 bini aşkın ilan, istisna seçenekleri, yetkisiz aracılık ve danışman hesapları için yeni denetim önerileri tartışılıyor.
Gayrimenkul ilanlarında kimlik ve ilan yayınlama doğrulamasını sağlayan Elektronik İlan Doğrulama Sistemi’nin (EİDS) kapsamının genişletilmesine yönelik çalışmalar gündeme geldi. Altın Emlak Global Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, özellikle istisna seçenekleri kullanılarak yayımlanan ilanların ve taşınmaz sahibi gibi hareket eden kişilerin daha yakından incelenmesi gerektiğini belirtti.
Özelmacıklı, e-Devlet üzerinden emlak işletmesine verilen ilan yayınlama izninin, mevzuat gereği düzenlenmesi gereken yetkilendirme sözleşmesinin yerine geçmediğini vurguladı. Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik uyarınca emlak işletmelerinin yetkili olmadıkları taşınmazlar için ilan veremeyeceğini hatırlatan Özelmacıklı, yeni bir sözleşme yükümlülüğünden çok mevcut sözleşmelerin dijital ortamda doğrulanabilir hale getirilmesinin önem taşıdığını ifade etti.
Yetkilendirme sözleşmeleri e-Devlet üzerinden düzenlenebilir
Kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden hazırlanabilmesini örnek gösteren Özelmacıklı, emlak işletmeleri ile taşınmaz sahipleri arasındaki yetkilendirme sözleşmelerinin de benzer bir dijital yapı üzerinden kurulabileceğini söyledi. Sözleşmelerin tek tip bir metinle sınırlı kalmaması, tarafların ihtiyaçlarına göre farklı maddeler ekleyebileceği esnek bir sistem oluşturulması gerektiğini belirtti.
Önerilen modelde malik ile emlak işletmesi, yetkilendirme sözleşmesini e-Devlet üzerinden imzalayabilecek. Sözleşmenin tarafları, kapsamı ve geçerlilik süresi ilan yayınlama izniyle ilişkilendirilebilecek. Sözleşme sona erdiğinde ilanın durumunun da sistem üzerinden izlenebilmesi, malik, tüketici ve yetki belgeli emlak işletmesi açısından daha şeffaf bir süreç sağlayabilecek.
Bir platformda 44 binden fazla ilan belirlendi
EİDS kapsamında öne çıkan konulardan biri, ilan platformlarında kullanılan istisna seçenekleri oldu. Özelmacıklı, yapılan taramada yalnızca bir ilan sitesinde “kooperatif hisseli tapu”, “intifa hakkı tesisli”, “yurt dışı tapulu” ve “tapu kaydı yok” seçeneklerinin kullanıldığı 44 binden fazla satılık ve kiralık konut ilanı tespit edildiğini açıkladı.
Bu ilanların tamamının usulsüz kabul edilemeyeceğini belirten Özelmacıklı, esas denetimin taşınmazların gerçekten belirtilen istisna koşullarını taşıyıp taşımadığını ve ilanı veren kişinin taşınmazla hukuki ilişkisinin bulunup bulunmadığını ortaya koyması gerektiğini söyledi.
İstisna seçenekleri yetkisiz aracılığın aracı olmamalı
Gerçek maliklerin kendi taşınmazları için ilan verme hakkının korunması gerektiğini ifade eden Özelmacıklı, istisna seçeneklerinin yetkisiz aracılık amacıyla kullanılmasının sektörde sorunlara yol açtığını dile getirdi. Başkalarına ait taşınmazları malik gibi davranarak pazarlayan kişilerin bu yöntemle ilan vermesinin önlenmesi gerektiğini kaydeden Özelmacıklı, uygulamanın mevzuata uygun çalışan ve yetki belgesi bulunan emlak işletmeleri açısından haksız rekabet yarattığını belirtti.
Sosyal medya grupları da izlenmeli
Yetkisiz gayrimenkul aracılığının ilan portallarıyla sınırlı kalmadığına dikkat çeken Özelmacıklı, WhatsApp ve Facebook gruplarındaki faaliyetlerin de denetim kapsamına alınmasını önerdi. Doğrulanmış bir ilan bağlantısının paylaşılması ile başkasına ait taşınmazın sürekli biçimde pazarlanmasının birbirinden ayrılması gerektiğini belirten Özelmacıklı, şüpheli ilan ve paylaşımların bildirilebileceği bir ihbar mekanizması kurulmasını istedi.
Bu mekanizmaya yapılan başvuruların hangi aşamada bulunduğunun ve nasıl sonuçlandığının vatandaşlar tarafından takip edilebilmesinin de önemli olduğu ifade edildi.
Danışman hesaplarının bağlı olduğu işletme görünür olmalı
Özelmacıklı, ilan portallarında danışman kullanıcıları üzerinden gerçekleştirilen işlemlere ilişkin yeni bir öneri de sundu. Danışman hesaplarının hangi yetki belgeli emlak işletmesine bağlı olduğunun açıkça görülebilmesi gerektiğini belirten Özelmacıklı, bu ilişkinin Taşınmaz Ticareti Bilgi Sistemi ile entegre biçimde izlenmesini önerdi.
Bu düzenlemeyle ilan izinleri, yetkilendirme sözleşmeleri, istisna beyanları ve danışman hesapları arasındaki bağlantının tek bir sistem üzerinden takip edilmesi hedefleniyor. EİDS’nin kapsamının genişletilmesiyle birlikte, sahte ilan ve yetkisiz aracılıkla mücadelede yeni bir denetim katmanı oluşturulabileceği değerlendiriliyor.
Önümüzdeki dönemde dijital doğrulamanın yalnızca ilanı veren kişinin kimliğiyle sınırlı kalmaması; ilanın hangi yetkiye ve hangi sözleşmeye dayanarak yayımlandığının da sistem üzerinden kontrol edilmesi gündeme gelebilir.
