Yaşar Kemal: Dağların, Çukurova’nın ve İnsanların Yazarından Kesitler
Yaşar Kemal, edebiyatında insanın kırılganlığını ve doğanın gücünü ustalıkla işlerken, yasaklı eserleriyle de dikkat çekiyor.
Türk ve Dünya Edebiyatında Yasaklanan Yazar ve Eserleri
[Yaşar Kemal: Dağların, Çukurova’nın ve İnsanların Yazarı]
Yaşar Kemal, Türk edebiyatının en önemli romancılarından biri olmasının yanı sıra, yazdığı gerçeklerle yargılanmış bir tanıktır. Romanlarında dağlar, nehirler, köylüler ve eşkıyalar yer alırken, esas olarak iktidara karşı insanın kırılganlığına odaklanmıştır.
Yazarın eserleri, sıkça “yasaklı kitaplar” listesine girmese de, kendisi defalarca yargılanmış, hedef gösterilmiş ve susturulmaya çalışılmıştır. Çünkü o, devleti değil, toprağı ve insanları anlatmayı tercih etmiştir.
Sansüre Maruz Kalan Eserleri
İnce Memed
Ağa zulmüne karşı duran bir köylünün hikayesini ele alan bu eser, devlet tarafından “eşkıyalığı övdüğü” gerekçesiyle sakıncalı bulunmuştur. Ancak Yaşar Kemal, eşkıyayı değil, zulmü gözler önüne sermektedir. Roman, Anadolu’daki adaletsizliğin en güçlü edebi tanıklıklarından biri haline gelmiştir.
Yer Demir Gök Bakır
İnanç, çaresizlik ve korkunun toplumsal körlüğe dönüşümünü anlatan bu eser, “halkın manevi değerlerini zedelediği” iddiasıyla hedef alınmıştır. Yaşar Kemal, kutsal olanı değil, kutsal adına kurulan düzeni sorgulamıştır.
Binboğalar Efsanesi
Göçerlerin yok oluşunu ele alan bu eser, devlet politikalarının ve modernleşmenin insan hayatını nasıl etkilediğini gözler önüne serdiği için rahatsızlık yaratmıştır. Kitap, kalkınma masallarını sorgulayan bir metin olarak öne çıkmaktadır.
Yargılanmasının Temel Sebebi
Yaşar Kemal’in yargılanmasının ardında yatan asıl neden, eserlerinden çok, söyledikleridir. 1995 yılında Der Spiegel dergisinde yayımlanan bir yazısı nedeniyle “devleti aşağılamak” suçlamasıyla karşı karşıya kalmıştır. Suçu, şiddeti savunmak değil, şiddetin varlığını ifade etmektir.
Neden Rahatsız Etti?
Yaşar Kemal, yoksulluğu romantikleştirmedi, devleti masum, halkı suçlu göstermedi ve zulmü “kader” olarak nitelendirmedi. Anadolu’yu folklorik bir bakış açısıyla değil, gerçek bir perspektifle yazdı. Bu nedenle onun edebiyatı sadece sanatsal değil, aynı zamanda politik bir tanıklık niteliği taşımaktadır.
Sonuç
Yaşar Kemal belki yasaklanmadı; ama yargılandı. Çünkü bazı yazarlar, yasaklanmadan da susturulmaya çalışılır. Bugün hâlâ Yaşar Kemal okunuyorsa, bunun nedeni, onun bu toprakların sesini edebiyatına yansıtmasıdır. Ve bu toprak, yalanları değil, gerçeği saklar.
Nurhayat Teke
