Türk Bilim İnsanları Lityum Pillerin Geri Kazanımında Yenilikçi Yöntem Geliştirdi
Türk bilim insanları, lityum pillerin geri kazanımına yönelik yenilikçi bir yöntem geliştirdi. Çevresel sorunlara çözüm sunuyor.
Yıldız Teknik Üniversitesi’nde (YTÜ) görevli akademisyenler, kullanım ömrünü tamamlamış lityum iyon pillerden, özellikle kobalt sülfür gibi pil üretiminde kullanılan maddelerin geri kazanımını sağlayan yenilikçi bir yöntem geliştirdi. Bu yöntem, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş olup, çevresel sorunların çözümüne yönelik önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Son yıllarda elektrikli araçlar ve taşınabilir elektronik cihazların artışıyla birlikte, lityum iyon pil atığı sorunu giderek büyümekte. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) verilerine göre, 2025 yılı itibarıyla dünya genelinde yaklaşık 900 bin ton lityum iyon pilin atık haline geleceği tahmin ediliyor. 2030 yılına gelindiğinde ise bu rakamın 11 milyon tona ulaşması bekleniyor. Bu durum, birçok ülke için acil çözülmesi gereken bir çevresel sorun haline gelmiş durumda.
YTÜ Kimya Metalurji Fakültesi Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü’nden Prof. Dr. Metin Gençten, Doç. Dr. Burak Birol ve Dr. Sezgin Yaşa, bu soruna çözüm olarak geliştirdikleri yöntemle, kullanım süresi dolmuş lityum iyon pillerden kobalt sülfür ve diğer maddelerin geri kazanımını hedefliyor. Bu yenilikçi yaklaşım, sadece atıkların bertaraf edilmesi değil, aynı zamanda bu malzemelerin yeniden üretim sürecine dahil edilmesine odaklanıyor.
Kullanılmış pillerden elde edilen katot malzemeleri, kimyasal süreçler aracılığıyla geri kazanılıyor. Elde edilen bu malzemeler, enerji depolama sistemlerinden sensör teknolojilerine kadar geniş bir yelpazede kullanılma potansiyeline sahip. Araştırmacılar, geliştirdikleri yöntemle çevreye zarar veren atık yükünü azaltmayı ve sanayi için değerli bir hammadde üretmeyi amaçlıyor. Bu yaklaşım, geri dönüşüm süreçlerini ekonomik fırsata dönüştürerek, maliyet kalemi olmaktan çıkarıyor.
Prof. Dr. Metin Gençten, yıllık lityum iyon pil atık miktarının 1 milyon ton civarında olduğunu belirterek, bu atıkların büyük kısmının evsel kullanımdaki cihazlardan kaynaklandığını ifade etti. Elektrikli araçların artışıyla birlikte, bu atıkların sayısının daha da yükseleceğini vurguladı. Gençten, ‘Bu atıkları bir kaynak olarak değerlendirip, yeniden kullanım amacıyla geri kazanmaya odaklandık. Nikel Manganez Kobalt (NMC) ve Lityum Demir Fosfat (LFP) pillerden aktif maddeleri geri kazanarak, ekonomiye kazandırmayı hedefliyoruz.’ dedi.
Gençten, lityumun kritik bir kaynak olduğunu ve bu atıkların yeniden değerlendirilmesinin ülke ekonomisine büyük katkı sağlayacağını vurguladı. Atık pillerin içindeki malzemelerin yüksek saflık oranına sahip olduğunu belirten Gençten, bu metallerin etkin bir şekilde geri dönüştürülmesinin önemli bir fırsat sunduğunu ifade etti. ‘Bir elektrikli aracın bataryasında 10 kilogram lityum, 40-50 kilogram mangan, nikel ve kobalt bulunuyor. Bu metallerin geri kazanılması, dışa bağımlılığı azaltma potansiyeli taşıyor.’ şeklinde konuştu.
Doç. Dr. Burak Birol, şehir madenciliği kavramının önemine dikkat çekerek, atıkların yeniden ham madde olarak değerlendirilmesinin daha az enerji tüketimi ve daha yüksek saflıkta üretim imkanı sunduğunu belirtti. Birol, ‘Geri dönüşümle ham maddeyi ülkemizde tutmuş olacağız. Bu sayede dışa bağımlılığımız azalacak.’ dedi. Ayrıca, artan elektrikli araçların ve sürdürülebilir enerji kaynaklarının bataryalarda birikmesiyle, bu malzemelerin atık haline gelmeden önce değerlendirilmesinin önemine vurgu yaptı.
