Alzheimer’ın erken belirtilerini Prof. Uludüz anlattı
Alzheimer’ın erken belirtileri arasında unutkanlıktan önce zihinsel yavaşlama, kelime bulma güçlüğü ve dikkat dağınıklığı öne çıkıyor.
Prof. Dr. Derya Uludüz, 3 Ekim 2026’da Alzheimer’ın erken belirtilerini sağlık alanında anlattı. İlk dönemde en sık görülen değişimin belirgin unutkanlık değil, zihinsel işlemlerde yavaşlama olabildiğini belirtti.
Alzheimer sürecinde beyinde amiloid beta ve tau proteinleriyle ilişkili değişimler ortaya çıkıyor. Bu biyolojik süreç, hafıza ve diğer bilişsel işlevlerde belirgin kayıp oluşmadan yıllar önce başlayabiliyor.
Uludüz’ün aktardığı erken dönem tablosu, hafif bilişsel yakınma olarak tanımlanıyor. Bu aşamada kişi günlük yaşamını bağımsız sürdürebiliyor; ancak düşünmek, odaklanmak ve aynı anda birden fazla işi yürütmek daha fazla çaba gerektirebiliyor.
Alzheimer’ın erken belirtileri arasında zihinsel hızda düşüş, kelime bulurken bekleme, dikkatin çabuk dağılması ve günün ilerleyen saatlerinde artan zihinsel yorgunluk bulunuyor. Yoğunluk veya stresle açıklanabilen bu değişimler, son aylarda belirginleştiğinde değerlendirilmesi gereken bir tabloya işaret edebiliyor.
Hastalığın etkisi yalnızca hafızayla sınırlı kalmıyor. Dikkat, yürütücü işlevler ve beynin farklı bölgeleri arasındaki iletişim de süreçten etkilenebiliyor. Bu nedenle ilk fark edilen değişiklik bazı kişilerde unutkanlık yerine düşünme hızındaki azalma olabiliyor.
Zihinsel performansta gerileme, konuşma akıcılığında farklılaşma, dikkat süresinin kısalması, gün sonunda tükenmişlik ve çoklu görevlerde zorlanma bilişsel değerlendirme için başvuru nedenleri arasında sayılıyor. Bu bulgular tek başına Alzheimer tanısı anlamına gelmiyor.
Hipertansiyon, obezite, uyku sorunları, insülin direnci, diyabet, kronik stres, hareketsiz yaşam ve depresyon riskle ilişkilendirilen faktörler arasında yer alıyor. APOE4 genetik riski de geç başlangıçlı Alzheimer için bilinen yaygın genetik risklerden biri olarak belirtiliyor.
Erken dönemde uyku düzeninin iyileştirilmesi, fiziksel aktivitenin artırılması, Akdeniz tipi beslenme, stres yönetimi, bilişsel egzersizler ve metabolik risklerin kontrolü üzerinde duruluyor. Yaşam tarzı değişikliklerinin demans riskini yüzde 30-40 azaltabileceğine ilişkin araştırmalar bulunuyor.
Hafif bilişsel yakınma döneminde beyin günlük işlevleri sürdürebiliyor; ancak aynı performans için daha fazla enerji harcayabiliyor. Amiloid beta birikimi, tau proteinindeki değişimler, sinaptik iletişimde azalma ve enerji metabolizmasındaki gerileme bu dönemdeki biyolojik süreçler arasında gösteriliyor.
